Veelgestelde vragen - INSPIRE

De Europese richtlijn INSPIRE (Infrastructure for Spatial Information in Europe) helpt om de beschikbaarheid, kwaliteit, toegang tot en uitwisseling van plaatsgebonden gegevens over het milieu in Europa te verbeteren. Denk aan gegevens als de locatie van administratieve grenzen, watersystemen, landbouw, industrie en vervoersnetwerken en de spreiding van de bevolking, van plant- en diersoorten en de gezondheid op een locatie. Deze informatie is nodig voor de geïntegreerde aanpak van Europese beleidsvorming op het gebied van milieu maar zeker ook toepasbaar in andere beleidsgebieden.

De Inspire-richtlijn beoogt dat geo-informatie van goede kwaliteit beschikbaar en vindbaar is en dat de inhoud ervan, ook over de landsgrenzen heen, op elkaar is afgestemd. Deze geo-informatie moet publiek toegankelijk zijn via internet. Hiervoor wordt een netwerk ingericht dat bestaat uit een Europees en nationale internetportalen. Via deze portalen krijgen niet alleen overheden, maar ook burgers en bedrijven toegang tot de geo-informatie.

De doelstellingen van Inspire voor de informatievoorziening zijn:

• toegang tot geo-informatie binnen EU verbeteren (Europese geo-informatievoorziening)
• harmoniseren (afstemmen) van geo-informatie (gebruik standaarden)
• verbeteren van de interoperabiliteit (uitwisselbaarheid) tussen verschillende gebruikers en toepassingen

Inspire leidt tot een EU-brede geo-informatievoorziening waarop informatiebronnen en informatiegebruikers worden aangesloten. Vanwege de brede scope dient de richtlijn daarmee niet alleen doelen binnen het milieudomein, maar ook doelen op het gebied van ruimtelijke ordening, openbare orde en veiligheid en bijvoorbeeld volksgezondheid.

Nederland streeft naar een pragmatische invoering van INSPIRE. Uitgangspunt is dat alleen de meest geëigende datasets worden aangemerkt als INSPIRE gegevens, in plaats van alle beschikbare datasets binnen een thema. In Nederland wordt in samenspraak met organisaties die gegevens beheren, bekeken wie voor welk feature type of thema aan INSPIRE moet voldoen. Moet een organisatie aan INSPIRE voldoen, dan is het een ‘INSPIRE dataprovider’. De INSPIRE dataprovider moet ervoor zorgen dat de gegevens van de juiste beschrijvingen zijn voorzien (metadata), dat ze geharmoniseerd beschikbaar zijn en dat ze als webservice worden ontsloten. Een overzicht van INSPIRE dataproviders vindt u in het dossier INSPIRE | Implementatie | Dataproviders

De Nederlandse INSPIRE dataproviders kunnen hun gegevens en webservices opvoeren bij het Nationaal georegister. Het Nationaal georegister verzorgt de ontsluiting van de Nederlandse INSPIRE gegevens naar het Europese geoportaal. Het is dan dus niet nodig een extra knooppunt te maken richting het Europese geoportaal.
 

Bij de invoering van INSPIRE moeten drie soorten kosten worden onderscheiden:

• De kosten voor het nationale INSPIRE portaal: deze worden gedragen door het ministerie van VROM;
• De kosten voor het beschikbaar maken van geo-informatie conform de INSPIRE eisen: deze kosten worden gedragen door de respectievelijke data provider (bronhouder).
• De kosten voor het INSPIRE programma dat de invoering van INSPIRE ondersteunt en wordt uitgevoerd door Geonovum: deze kosten worden gedragen door het ministerie van VROM.

INSPIRE geeft een impuls aan de toegankelijkheid van geografische informatie. De informatie die wordt ontsloten is veelal de meest betrouwbare informatie die over dat onderwerp beschikbaar is. Hiermee biedt INSPIRE de mogelijkheid om bestaande processen te verbeteren (efficiëntie) en nieuwe processen op te starten (innovatie). INSPIRE heeft de potentie te zorgen voor:

- betere uitwisselbaarheid van geo-informatie van de Europese lidstaten;
- verbetering van de kwaliteit van geo-informatie;
- efficiëntiewinst bij het inwinnen en beheren van geo-informatie en
- uitbreiding van bestaande dienstverlening (door de inzet van geo-informatie).

INSPIRE is daarmee niet alleen van belang voor geo-specialisten maar ook voor het maken van beleid, het verrijken van informatie en het ondersteunen van besluitvormingsprocessen.

Om te weten of u verplicht bent onder INSPIRE stappen te ondernemen zie: Valt mijn organisatie onder INSPIRE? onder “organisatie en proces”.

INSPIRE site van de Europese Commissie: http://inspire.jrc.ec.europa.eu
INSPIRE Geoportal: www.inspire-geoportal.eu
Nederlandse INSPIRE implementatiewet: www.wetten.overheid.nl

INSPIRE heeft alleen betrekking op bestaande geo-informatie. Lidstaten zijn dus niet verplicht om ontbrekende geo-informatie in te winnen en via INSPIRE te ontsluiten. Daarentegen kunnen organisaties en of lidstaten er ook voor kiezen om de werking van INSPIRE uit te breiden tot meer thema’s dan in INSPIRE worden gedefinieerd. Dit kan vanuit het oogpunt van eenvoud, transparantie en dienstverlening aan de afnemers van geo-informatie een belangrijk argument zijn.

Verschillende organisaties beheren gegevens die onder een van de 34 thema’s van INSPIRE vallen. In Nederland wordt in samenspraak met deze organisaties bekeken wie voor welk gegeven of thema aan INSPIRE moet voldoen. Als een organisatie aan INSPIRE moet voldoen, dan is het een ‘INSPIRE dataprovider’. De organisatie moet er dan voor zorgen dat:

• de gegevens van de juiste omschrijvingen zijn voorzien (metadata), 
• dat ze geharmoniseerd beschikbaar zijn,
• en dat ze als webservice worden ontsloten.

Nederland streeft naar een pragmatische invoering van Inspire. Uitgangspunt is dat alleen de meest geëigende datasets worden aangemerkt als Inspire-data, in plaats van alle beschikbare datasets binnen een thema. Samen met de data-providers heeft Geonovum in 2009 bijvoorbeeld onderzocht welke Nederlandse dataset het best past bij de Inspire-dataspecificaties van Annex I. Per Inspire feature type of attribuut is telkens één data-provider aangemerkt. Deze provider zal de gegevens ontsluiten voor Inspire.

Een overzicht van INSPIRE dataproviders is te vinden in het dossier INSPIRE | Implementatie | dataproviders

Om de implementatie van INSPIRE in Nederland te begeleiden, is in opdracht van het ministerie van VROM bij Geonovum een programmabureau voor INSPIRE ingericht. Geonovum is een stichting die tot doel heeft plaatsgebonden gegevens van de overheid beter toegankelijk te maken en de standaarden te ontwikkelen en beheren die daarvoor nodig zijn.

Het programmabureau zorgt in samenspraak met beheerders van gegevens dat duidelijk is wie in Nederland INSPIRE dataprovider is en wat de eisen zijn waaraan hun gegevens moeten voldoen. Dit gebeurt door verschillende werksessies te beleggen en door de betrokkenen via mail en nieuwsbrief op de hoogte te houden van de laatste ontwikkelingen. Daarnaast organiseert het programmabureau samen met het ministerie van VROM jaarlijks een INSPIRE dag. Op deze dag wordt iedereen die betrokken of geïnteresseerd is, bijgepraat op de laatste stand van zaken. 

Het programmabureau staat ook aan de lat voor de realisatie van de gemeenschappelijke voorzieningen, waaronder:

• een operationeel nationaal INSPIRE netwerk met een portaal en bijbehorende beheerorganisatie en de aansluiting van dit netwerk op het Europese portaal;
• algemene voorwaarden voor het gebruik van de INSPIRE gegevens en het INSPIRE netwerk;
• basis dienstverleningsovereenkomst (SLA) tussen dataproviders en de beheerder van het INSPIRE netwerk en de gebruikers.

Om de belangen van Nederland in Europees verband te behartigen, coördineert het programmabureau (Geonovum) de actieve inbreng vanuit Nederland in Europese expertgroepen, drafting teams en task forces. De specificaties waaraan gegevens moeten voldoen en de invoeringsregels zijn deels nog in ontwikkeling. Door hier actief over mee te denken en mee te schrijven, kunnen we de wensen en belangen van Nederland in Europees verband inbrengen.
 

Nee. Dat wil zeggen: als er een update komt moet deze passen binnen INSPIRE maar INSPIRE schrijft niet het inwinnen van nieuwe (lees ook updaten) informatie voor.

INSPIRE heeft betrekking op geo-informatie in 34 thema’s. In verschillende fasen zal deze geo-informatie van metadata moeten worden voorzien en aangepast moeten worden aan de definities van INSPIRE (harmonisatie) en beschikbaar moeten worden gesteld. INSPIRE stelt hiervoor specifieke invoeringsregels op. Het gaat om regels voor:

• Metadata;
• Dataspecificaties per thema;
• Netwerkdiensten;
• Delen van data en diensten (gegevensuitwisseling);
• Monitoring en rapportage van de implementatie en het gebruik van INSPIRE.

Onder verantwoordelijkheid van de Europese Commissie komen de invoeringsregels en dataspecificaties tot stand. Geonovum speelt hierbij voor Nederland een centrale rol. Zij coördineert de Nederlandse inbreng bij dit proces.

In Nederland is het Nationaal georegister aangewezen als INSPIRE portaal. Het Nationaal georegister is te bezoeken op http://www.nationaalgeoregister.nl.

Het Nationaal Georegister is het best te beschrijven als een 'gouden gids' voor het zoeken, vinden en ontsluiten van online geo-informatie in Nederland. Het geo-register bestaat uit:

• een geografische zoekmachine 
• web mapping viewer 
• publicatietools voor providers 
• uitgebreide achtergrondinformatie

Om te voldoen aan de INSPIRE richtlijn moeten de volgende stappen worden doorlopen:

Beschrijven
Eerst zorgt INSPIRE ervoor dat duidelijk is welke plaatsgebonden gegevens beschikbaar zijn. Dit gebeurt door beschrijvingen van de gegevens, de metadata, te publiceren in een Europees internetportaal. Hierdoor ontstaat er een online doorzoekbare, Europese bibliotheekcatalogus van plaatsgebonden gegevens. In 2010 moeten de lidstaten de metadata van de thema’s onder Annex  I en II in het Europees portaal beschikbaar stellen. In 2013 volgen de metadata van de thema’s onder Annex III.

Harmoniseren
De volgende stap is de harmonisatie van de gegevens. Harmonisatie van gegevens betekent dat de gegevens van de verschillende lidstaten naadloos op elkaar moeten aansluiten. De mate waarin gegevens geharmoniseerd moeten worden, varieert per Annex. INSPIRE schrijft voor dat de thema’s in Annex I en II sterk geharmoniseerd worden en Annex III beperkt. Beperkte harmonisatie houdt in dat de informatie in het Europese coördinatenstelsel beschikbaar is en dat objecten zijn voorzien van een classificatie en definitie. Denk bijvoorbeeld aan een legenda op de kaart. Voor Annex I en II gelden daarnaast ook eisen voor de positie (goede aansluiting van bijvoorbeeld wegen op de grenzen van lidstaten), unieke identificatie, relaties, attributen, domeinwaardelijsten en regels voor versiebeheer. Deze sterke harmonisatie is vergelijkbaar met de mate van harmonisatie in Nederlandse informatiemodellen onder het Basismodel Geo-informatie (NEN3610), zoals IMRO, IMWA en TOP10NL.  De gegevens onder de thema’s van Annex I moeten in 2012 geharmoniseerd beschikbaar zijn. Vanaf 2014 geldt dit ook voor de gegevens onder de thema’s van Annex II en III.

Beschikbaar stellen
Zodra de INSPIRE gegevens geharmoniseerd zijn, moeten de gegevens ook rechtstreeks vanaf het Europese internetportaal te raadplegen, te downloaden en te verwerken zijn. Dit gaat met behulp van netwerkdiensten. Achterliggende gedachte is dat het eigenlijk niet uitmaakt waar de geo-informatie is opgeslagen, via de netwerkdiensten worden deze voor organisaties toegankelijk en bruikbaar. In de praktijk van alledag gebruiken en beheren organisaties meestal hun eigen databases en toepassingen: gegevens van anderen worden binnengehaald en in databases opgeslagen. Het concept van netwerkdiensten vergt dus een andere benadering van het ICT-beleid: van een gesloten informatiearchitectuur naar een open informatiearchitectuur. De gegevens onder Annex I zijn na 2012 direct te downloaden. De gegevens onder Annex II en III na 2014.

De dataproviders zullen dit zelf moeten monitoren. In het Nationaal georegister (het nationale INSPIRE portaal) wordt op dit moment wel de beschikbaarheid voor WMS-services gemonitord.

WFS wordt voorgedragen voor de INSPIRE download service (zie Technical Guidance v1.0) en is dus verplicht in geval van een download service. De implementatieregels en Technical Guidance voor de INSPIRE download service zijn onlangs aangeboden ter consultatie aan SDIC/LMO (zie http://inspire.jrc.ec.europa.eu/)

De invoeringstermijn voor INSPIRE loopt van 2009 – 2015. In deze periode worden een aantal trajecten doorlopen, ieder met hun eigen tijdpad en deadlines. Hieronder volgt een overzicht:

Metadata: 
2010 beschrijvingen van de gegevens onder de thema’s uit annex I en II beschikbaar
2013 beschrijvingen van de gegevens onder de thema’s uit annex annex III beschikbaar

Harmonisatie
2012 gegevens onder de thema’s uit annex I geharmoniseerd beschikbaar
2014 gegevens onder de thema’s uit annex II en III geharmoniseerd beschikbaar

Geoportaal
2010 lancering Europees geoportaal
2011 service beschikbaar voor het zoeken en bekijken van beschikbare gegevens (Annex I in 2011, Annex II en III in 2014)
2012 service beschikbaar voor het downloaden en verwerken (coördinaat transformatie) van beschikbare gegevens