Geo-standaarden

Met 3D omgevingsinformatie, creëer je een virtuele kopie van de werkelijkheid. En dan een virtuele kopie waarop je allerlei analyses kunt uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan volumeberekeningen, het bepalen van zichtlijnen of het berekenen van geluidsbelasting op gevels door verkeerslawaai.

Via een API (Application Programming Interface) kan je informatie makkelijker herbruikbaar maken voor programmeurs. Via een API kan je een applicatie automatisch toegang geven tot bepaalde informatie en/of functionaliteiten.

Open geo-standaarden zorgen ervoor dat geo-informatie betekenisvol voor diverse taken en in verschillende softwarepakketten te gebruiken is. Geonovum ontwikkelt en beheert de Nederlandse basisset van geo-standaarden die zorgen voor het vindbaar, toegankelijk, uitwisselbaar en herbruikbaar maken van geo-informatie via de nationale geo-informatie infrastructuur.

In de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT|IMGeo) standaarden staat beschreven hoe overheidsorganisaties de inrichting van de buitenruimte - wegen, water, groen, bebouwing - in Nederland digitaal vastleggen. De wettelijk verplichte BGT standaarden vormen de kern van het informatiemodel geografie (IMGeo).

In de Basisregistratie ondergrond (BRO) leggen verschillende bronhouders hun gegevens over de ondergrond vast. Van informatie over grondwater (kwaliteit-kwantiteit en gebruik) en bodemopbouw tot mijnbouw. Vanuit de Basisregistratie zijn deze verschillende gegevens vervolgens gestandaardiseerd beschikbaar voor zowel de overheid, particulieren als commerciële partijen.

Aandacht voor het juiste gebruik van coördinaatreferentiesystemen (CRS) is er traditioneel voornamelijk bij de inwinning van geodata. De laatste jaren zien we dit veranderen. Onder meer door de toenemende integratie van data over grenzen van domeinen, over grenzen van land/zee en over landsgrenzen.

Internet is een prachtig en laagdrempelig medium om digitale informatie op te delen en te presenteren. Die kracht van het web willen we benutten om ook geo-informatie beter toegankelijk te maken.

Geography Markup Language (GML) is het uitwisselingsformaat voor geografische bestanden. Het definieert XML-codering voor het overbrengen en opslaan van allerlei geo-informatie, zoals geometrie, topografie, coverages en sensordata. GML kan worden gebruikt voor bestandsuitwisseling maar ook binnen webservices zoals WFS.

Geopackage is een op SQLite gebaseerde internationale open standaard waarmee je geografische informatie kunt uitwisselen. In 2019 is deze standaard opgenomen op de Nederlandse Pas-toe-of-leg-uit-lijst. Dit betekent dat Nederlandse overheidsorganisaties bij het aanbieden van een download van hun data naast GML ook het GeoPackage formaat moeten kunnen leveren.

In de verschillende registraties die de overheid beheert, is veel praktische basisinformatie te vinden. Om die informatie er uit te halen, moet je weten hoe de verschillende registraties zijn opgebouwd. Dat vraagt kennis die niet iedereen heeft en die tijd kost om je eigen te maken. Om hergebruik van gegevens uit de kernregistraties eenvoudiger te maken, werken Kadaster en Geonovum samen aan een semantisch samenhangend model. Met behulp van dit model kunnen gebruikers data uit verschillende bronnen in samenhang bevragen.

Het ministerie van VRO, Kadaster en Geonovum, werken vanuit het programma Zicht op Nederland Datafundament (ZoN DF) aan een Informatiemodel Bestuurlijke Gebieden en realiseren een voorziening voor bestuurlijke gebieden.

Het Informatiemodel Externe Veiligheid bevat afspraken over de digitale structuur waarin overheden gegevens vastleggen over de opslag, het transport en het gebruik van gevaarlijke stoffen. Al deze gegevens komen bij elkaar in het Register Externe Veiligheidsrisico's. Op kaarten is vervolgens te zien waar externe veiligheidsrisico’s van toepassing zijn. Overheden nemen op basis van deze gegevens beslissingen die de veiligheid en kwaliteit van de leefomgeving bevorderen.

Geluid heeft invloed op de woon- en leefomgeving van mensen. Bij de inrichting van Nederland wordt rekening gehouden met de productie van geluid en belasting door geluid. Geluidgegevens die de overheid inwint, worden straks digitaal beschikbaar gesteld in de Centrale Voorziening Geluidgegevens. Het Informatiemodel Geluid beschrijft de afspraken die zijn gemaakt over de structuur van deze gegevens.

De positie van kabels en leidingen is van groot belang voor grondroerders. Het raken van een kabel of leiding is potentieel gevaarlijk en kan leiden tot grote schade. Een gemeenschappelijke begrippenkader voor kabels en leidingen helpt de gegevensuitwisseling rond werkzaamheden van grondroerders.

Klimaat- en milieuvraagstukken hebben vaak grensoverschrijdende oorzaken en gevolgen. Door gegevens over de leefomgeving uit te wisselen, kunnen we deze vraagstukken sneller en beter oplossen. De Europese INSPIRE richtlijn heeft de basis gelegd voor realisatie van een Europese digitale infrastructuur voor het uitwisselen van gegevens over de leefomgeving. Op dit fundament bouwt de EU voort met de ontwikkeling van (geo-)data spaces.

Om te kunnen beoordelen of een dataset of service bruikbaar is, wil je graag een aantal dingen van die dataset weten. Dat geldt zowel voor mensen als voor computers. Met behulp van metadata maak je een dataset of dataservice vindbaar en herbruikbaar. Hoe beter de kwaliteit van je metadata, hoe gemakkelijker je het de gebruiker maakt.

Data vindbaar maken over domeinen heen, ongeacht de catalogus waarin zij zijn gepubliceerd: dat is waar de metadata-standaard DCAT-AP-NL voor zorgt.

Om alle informatiemodellen in Nederland nog beter op elkaar aan te laten sluiten is een metamodel ontwikkeld voor informatiemodellering. Hierin komt de modelleringskennis van onder meer Geonovum, Kadaster en VNG Realisatie samen.

NEN 3610 is de gemeenschappelijke basis onder alle geo-informatiemodellen. In informatiemodellen leggen we de semantiek van een domein vast. Dit zijn afspraken over begrippen (termen en definities) en structuur van gegevens en daarmee essentieel om gegevens te kunnen uitwisselen. Juist dan is het immers van belang dat voor iedereen - mens en machine - duidelijk is wat we met een gehanteerd begrip bedoelen. De NEN Normcommissie Geo-informatie is de beheerder van het Basismodel NEN 3610. Geonovum is het aanspreekpunt voor toepassing van NEN 3610 in geo-informatiemodellen.

OGC API’s zijn op de taal van het web gebaseerde standaarden voor het uitwisselen van geo-informatie. De OGC API’s zijn minder specialistisch dan oudere standaarden - zoals WMS en WFS- voor het uitwisselen van geo-informatie. Hierdoor zijn ze makkelijker te gebruiken en spreken ze een grotere groep gebruikers aan dan alleen die uit het geodomein.

De Omgevingswet bundelt en moderniseert vanaf 1 januari 2024 alle wetten voor de leefomgeving in één wet. Om de uitvoering van de Omgevingswet te ondersteunen, komen de gegevens over de fysieke leefomgeving digitaal beschikbaar en moeten ze uitwisselbaar zijn. Verschillende organisaties ontwikkelen standaarden die dit mogelijk maken, waaronder Geonovum. Geonovum beheert standaarden die betrekking hebben op het digitaal goed overbrengen en presenteren van de inhoud van besluiten en milieu belastende activiteiten.

Bij de opzet en ontwikkeling van een geo-informatie infrastructuur is het de uitdaging om steeds de juiste set standaarden te kiezen. Het Raamwerk van geo-standaarden helpt daarbij. Het benoemt de internationale en nationale standaarden die voor Nederland binnen het geo-domein van toepassing zijn voor aansluiting met andere domeinen. Het raamwerk houdt rekening met aansluiting op de Europese geo-informatie infrastructuur en borgt integratie van het geo-informatie domein in de Nederlandse digitale overheid.

Onder de Wet ruimtelijke ordening was het ruimtelijk planproces volledig digitaal. Om uitwisseling van bestanden mogelijk te maken, werden sinds 2010 de RO Standaarden toegepast. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden. Op grond van overgangsrecht van Wro naar Omgevingswet worden de RO Standaarden onder voorwaarden nog gebruikt tot uiterlijk 1 januari 2032.

In standaarden voor services is beschreven hoe geodata via het web zijn uit te wisselen. Deze standaarden zorgen ervoor dat we gegevens met behulp van viewers kunnen bekijken, bevragen, downloaden en uitwisselen.

De Standaard voor het beschrijven van begrippen is van cruciaal belang voor organisaties die werken met begrippenlijsten, taxonomieën en thesauri. Toepassing van deze standaard maakt informatie over begrippen beter vindbaar.

Om de digitale uitwisseling van gegevens in de keten van vergunningverlening, toezicht en handhaving voor milieu te verbeteren, is het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat het programma Digitalisering VTH gestart. In één van de projecten onder dit programma, ondersteunen wij de VTH keten bij het opstellen van een gezamenlijk begrippenkader en informatiemodel.