Platform voor verkenning sensordata - Making sense for society

Van 2014 tot en met 2017 heeft Geonovum in het Platform Making Sense for Society, een Living Lab voor the Internet of Everything, kennis opgedaan over het inwinnen, opslaan, beschikbaar stellen en verwerken van sensordata. Wij keken daarbij ook naar aanpalende vraagstukken zoals hoe om te gaan met sensormetingen in de openbare ruimte en privacy.

Het platform heeft actief meegewerkt aan het Smart emissions project in Nijmegen om praktische ervaring op te doen met verschillende standaarden voor het uitwisselen van sensordata. Samen met de stad Eindhoven is gewerkt aan het onderwerp privacy en ethiek rond sensormetingen in de openbare ruimte. Tijdens verschillende open werk- en inspiratie bijeenkomsten in het land hebben wij kennis uitgewisseld met het werkveld. In het Platform werkten wij samen met gemeente Eindhoven, gemeente Den Haag, gemeente Nijmegen,  gemeente Zwolle, Kadaster, Ministerie van Infrastructuur en Milieu, Ministerie van Economische Zaken, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, Rijkswaterstaat en TNO.

    Praktijkervaring: Smart emissions

    Om ervaring op te doen met het daadwerkelijk uitwisselen en ontsluiten van sensordata, heeft Geonovum meegedraaid in het Smart Emissions project in Nijmegen. Eén van de standaarden waarmee in dit project is geëxperimenteerd is de OGC Standaard SensorThings API. Ook is gekeken naar aansluiting met het Fi-Ware platform. De data en werkwijzen zijn gedocumenteerd en vrij toegankelijk. In dezelfde verkenning is meegewerkt aan het implementeren van een SOS service. Van deze standaard maakt ook RIVM gebruik om data van het landelijk meetnet luchtkwaliteit uit te wisselen.

    Waar staan sensoren en wat meten ze?

    In 2016 deed het Platform Making Sense voor Society een verkenning naar Sensoren in de openbare ruimte. Centraal stond de vraag: wat betekent de komst van sensoren eigenlijk? Gedurende de verkenning kwam al een idee naar voren om een informatieportaal te maken waarin de sensor als object te vinden is. Het Kadaster heeft dit idee omgezet in een apart vervolgtraject op deze verkenning. Hier is vanuit het Platform aan meegewerkt. Zie ook de website van het Kadaster.

    Privacy

    Op 1 november 2016 organiseerde het Platform Making Sense for Society samen met het Dutch Institute for Technology, Safety and Security (DITSS) een bijeenkomst over data-ownership en ethiek in Eindhoven. Om onze steden zuiniger om te laten springen met energie, om verkeersopstoppingen te voorkomen of om criminaliteit te bestrijden, maken overheidsdiensten en bedrijven gebruik van moderne technologie. Big data, sensoren, rekenmodellen en algoritmes zijn de olie van de moderne bedrijfsvoering. De mogelijkheden met die olie zijn groot. Zo groot dat medewerkers bij overheid en bedrijven zich met enige regelmaat afvragen of iets wat kan eigenlijk wel mag. Van deze bijeenkomst is een uitgebreid verslag gemaakt.

    Verkenning sensor standaarden en architectuur

    Veel gegevens over de leefomgeving zijn dynamisch; denk aan geluid, emissies, (grond)water, straling en meteo-gegevens. Al deze gegevens gaan over een situatie op een locatie. Sensoren vangen deze informatie op waarna ze verder gebruikt kunnen worden. Over hoe je dit soort sensordata uitwisselt, zijn er verschillende internationale en nationale standaarden opgesteld. We lichten er hier een paar uit:

    • De OGC standaard SensorThings API is een standaard die bedoeld is voor Internet of Things applicaties. Het is een lichtgewicht, eenvoudige interface specificatie, gebaseerd op REST en JSON, waarmee applicatieontwikkelaars via het web kunnen communiceren met apparaten die verbonden zijn aan het internet, zoals sensoren.
    • OpenGIS® Observations and Measurements (O&M) is een standaard voor het beschrijven van observaties en metingen. Deze observaties en metingen zijn weer gekoppeld aan een locatie. Met O&M is het mogelijk om observaties en metingen in een internationaal model te modelleren en uit te wisselen. INSPIRE maakt hier gebruik van voor een aantal thema’s en ook IM Metingen voor de domeinen Bodem en Water is op O&M gebaseerd.
    • The OpenGIS® Sensor Planning Service Interface Standard (SPS) biedt interfaces waarmee je informatie kunt opvragen over wat een sensor doet.
    • The Sensor Observation Service (SOS) kan je toepassen waar sensor data - in al haar rijkdom - interoperabel moet zijn. Het RIVM heeft deze standaard toegepast om het Landelijk meetnet luchtkwaliteit te ontsluiten. De SOS biedt een webserver interface waarmee je zowel metingen, sensor metadata als weergaves van waargenomen features kunt bevragen. Ook biedt de standaard middelen om nieuwe sensoren te registreren en bestaande te verwijderen. Tot slot beschrijft de standaard hoe je nieuwe sensor waarnemingen kunt toevoegen. Deze functionaliteit is uitgewerkt voor KVP en SOAP. 

    Verkenning Impact sensordata op de SDI

    Kenmerkend voor sensor data zijn de grote hoeveelheden data; de hoge updatefrequentie, analysesnelheid en vereiste snelle beschikbaarstelling en de grote diversiteit van de data: gestructureerd en ongestructureerd. Onze geo-informatie infrastructuur is onvoldoende ingericht op deze dynamische data. Conventionele instrumenten voor de verwerking van deze grote hoeveelheden data, oftewel ‘big data’, zijn niet toereikend. Maar de noodzaak hiervoor groeit. Bijvoorbeeld omdat de INSPIRE-richtlijn op termijn vereist dat gegevens uit de landelijke publieke meetnetten toegankelijk worden gemaakt. Dat vergt dus aanpassing van onze infrastructuur. Een gemeenschappelijk referentiekader voor dynamische omgevingsinformatie, van de inwinning en datapreparatie tot en met ontsluiting en toepassing, helpt ons daarbij. 

    In 2017 heeft Geonovum een verkenning gedaan naar de impact van de komst van sensoren op de SDI. Aan de hand van 21 plenaire sessies en vele 1-op-1 gesprekken met specialisten zijn bevindingen getoetst en nieuwe inzichten opgehaald. Uit deze verkenning komen de volgende aandachtspunten naar voren:

    • Ontbreken van standaardisatie voor herkenbaarheid van een sensor
    • Ontbreken van gestandaardiseerde data-uitwisseling
    • Onbekende betrouwbaarheid van data uit sensoren
    • Informatiemodellen zijn niet geharmoniseerd waar het sensoren betreft

    Zie het rapport ‘Sensoren en Semantiek in de Nederlandse Spatial Data Infrastructure’

    Geen updates meer missen?

    Automatisch op de hoogte blijven? Meld je aan voor één van onze nieuwsbrieven.