Nederland staat voor grote maatschappelijke én ruimtelijke keuzes, terwijl digitalisering en AI in hoog tempo doorwerken in beleid, uitvoering en toezicht. Programma NOVEX, waarmee de traditie van nationale regie op de ruimtelijke ordening weer opgepakt wordt, verwoordt het als volgt: de grote ruimtelijke opgaven vragen om een samenhangende aanpak en intensieve samenwerking. Dit vraagt om integraliteit van informatie, interoperabiliteit binnen de gebiedslevenscyclus en uitwisselbaarheid tussen overheidslagen onderling en de private sector. Tegelijk vraagt de veranderende geopolitieke werkelijkheid om meer digitale soevereiniteit, autonomie en weerbaarheid. In die context zet de Nederlandse Digitaliseringsstrategie in op een collectieve aanpak van data en functionaliteit en vraagt de ontwerp-Nota Ruimte om een transparante feitenbasis en doorrekening van scenario’s voor onder meer wonen, energie, water, landbouw en veiligheid.
Geonovum draagt hieraan bij door afspraken, standaarden en architectuur te ontwikkelen en te beheren. Doel is dat geo informatie én geo functionaliteit betrouwbaar, herbruikbaar en over domeingrenzen heen kunnen stromen: binnen organisaties, tussen overheden en in publiek private ecosystemen. Daarmee maken we geo-intelligentie beter toepasbaar in besluitvorming - van analyse en visualisatie tot simulatie en digitale tweelingen - en verlagen we de drempel om ‘geo’ onderdeel te maken van de digitale overheid.
Deze meerjarenstrategie 2026-2029 beschrijft hoe we onze unieke positie als onpartijdige verbinder en strategische kennispartner inzetten om:
- AI toepassingen beter te laten profiteren van geo kennis,
- geo soevereiner, autonomer en weerbaarder te maken,
- de NGII door te ontwikkelen richting digitale tweeling infrastructuur,
- domeinen te geo-enablen en onderling geo-interoperabel te maken en
- via GeonovumLabs implementatie en innovatie te versnellen.
Missie - het waarom van Geonovum
Publieke waarde creëren met geo-informatie. Dat is waar we bij Geonovum aan werken, Dat doen we vanuit de overtuiging dat complexe maatschappelijke uitdagingen beter aan te pakken zijn, wanneer je daarbij gebruik maakt van geo-intelligentie. Geo-intelligentie is het samenspel van ruimtelijke data, analyse en visualisatie. Complexe opgaven, zoals de woningbouwopgave, mobiliteit en energietransitie, worden inzichtelijker en potentiële oplossingen kunnen worden gesimuleerd, doorgerekend op impact en gevisualiseerd. Zo wordt het mogelijk om integrale en beter onderbouwde besluiten te nemen. Hierbij borgen we belangrijke publieke kwaliteiten als transparantie, herleidbaarheid en privacy.
De potentie van geo-intelligentie is groot; de urgentie is zo mogelijk nog groter. Want het knelt in Nederland. Verschillende maatschappelijke vraagstukken concurreren om dezelfde schaarse ruimte. Actuele en betrouwbare data over de fysieke leefomgeving is onmisbaar om scenario’s te schetsen en af te wegen. Wil Nederland geïnformeerde beslissingen nemen, gebaseerd op feiten, dan zijn een stabiel datafundament, interoperabiliteit en eenduidige verbeelding harde voorwaarden. Op dit moment zien we dat door versnippering data onvindbaar en/of onbereikbaar en tooling slechts beperkt uitwisselbaar is. Dit staat de vorming van een federatief, gedeeld datafundament en het leveren van betrouwbare inzichten in de weg. Precies daarom werkt Geonovum mee aan een architecturele blueprint die schetst hoe de Dataspace Fysieke Leefomgeving de geo-data uitwisseling mogelijk maakt. Dit moet ruimte bieden voor zowel de open ‘data bij de bron’ als gesloten/geautoriseerde data in verband met veiligheid (security by design). Geonovum richt zich op de afspraken en standaarden die nodig zijn om geo-intelligentie effectief in te kunnen zetten voor complexe maatschappelijke opgaven. Binnen organisaties, tussen organisaties in domeinspecifieke
ecosystemen en over de grenzen van domeinspecifieke ecosystemen heen: interoperabiliteit is op alle niveaus essentieel. En niet alleen binnen de overheid, maar nadrukkelijk ook over de grenzen van publiek en privaat heen. Want om Nederland vooruit te helpen, is de data, functionaliteit en innovatiekracht van zowel publieke als private partijen in open samenwerkingen onmisbaar.
Ons werkterrein, positie en aanpak
Geonovum werkt aan de digitale informatievoorziening over de fysieke leefomgeving. Deze informatievoorziening kenmerkt zich door de ruimtelijke component: de informatie heeft betrekking op een specifieke locatie. Enerzijds is ruimtelijke informatievoorziening een domein op zichzelf, anderzijds is het een thema dat dwars door allerlei andere informatiekundige domeinen heen snijdt.
Door het locatie-aspect van informatie te benutten, ontstaat inzicht in de positionering en ruimtelijke samenhang van die informatie. Ons werkterrein is hiermee breed en divers: we zijn zowel actief in het geodomein (daar zijn we ‘thuis’) als in tal van toepassingsdomeinen (daar zijn we ‘te gast’). In die toepassingsdomeinen richten we ons primair op het locatie-aspect van die domeinen. Want locatie fungeert ook als satéprikker om verschillende domeinen te combineren tot één integraal gebiedsbeeld en zo samenhangende, ruimtelijke afwegingen mogelijk te maken. Daarom helpen wij als specialist in afspraken en standaarden voor dat ruimtelijke aspect toepassingsdomeinen om hun opgaven ruimtelijk te analyseren, zowel zelfstandig als in relatie tot andere domeinen.
Positie
Inmiddels is Geonovum uitgegroeid tot een autoriteit op het gebied van afspraken en standaarden op het vlak van geo-intelligentie. Belangrijke pijlers hiervoor zijn onze kennis, de positie die Geonovum inneemt als schakel tussen beleid en uitvoering en de rol van onpartijdige procesleider bij het maken en beheren van die afspraken en standaarden. Deze onpartijdige positie is helpend om draagvlak te krijgen en te houden voor onze afspraken en standaarden, zowel binnen de verschillende overheidslagen als bij semipublieke en private partijen. We werken grotendeels opdracht-gefinancierd, waarbij we nu alleen in opdracht van de overheid werken. Dit doen we om te benadrukken dat we in het publiek belang werken en dat we streven naar een open en gelijk speelveld voor alle betrokken markpartijen. We werken uitsluitend in opdracht van de overheid. Binnen die publieke opdrachten is samenwerking met private partijen goed mogelijk gebleken, bijvoorbeeld in de vorm van onze eerdere testbeds.
Geonovum werkt al jaren samen over de as van de inhoud. Onze verankering in internationale (standaardisatie) organisaties is hierbij altijd cruciaal geweest. Dankzij onze posities bij het OGC, ISO, CEN/CENELEC en de Europese Commissie en JRC konden we enerzijds voor Nederland relevante ontwikkelingen vroegtijdig signaleren en anderzijds Nederlandse belangen goed inbrengen in internationale ontwikkelingen. Onze verankering op Europees niveau wordt steeds belangrijker. Dit komt door de toenemende impact van Europees data- en digitaliseringsbeleid op Nederland en door de huidige geopolitieke situatie. Geonovum heeft door de jaren heen een dusdanige positie opgebouwd dat we Nederland op weg kunnen helpen met implementatie van de diverse verplichtingen uit Europese wetgeving en Europa bijstaan in haar streven naar meer digitale autonomie, soevereiniteit en weerbaarheid.
Aanpak
Geonovum richt zich op de afspraken en standaarden om data en functionaliteit die nodig zijn om geo-intelligentie effectief in te kunnen zetten voor complexe maatschappelijke opgaven. De manier waarop je tot die afspraken en standaarden komt en hoe je vervolgens adoptie ondersteunt en aanjaagt, is bepalend voor de acceptatie en de meerwaarde in de praktijk. Juist daarin schuilt de kracht van Geonovum. We kunnen bogen op bijna 20 jaar ervaring en de daarin opgebouwde bewezen aanpak en positie. Daarnaast blijven we verbeteren. Een veranderende wereld en voortschrijdende technologische mogelijkheden vragen om een bredere gezichtsveld, waar naast inhoudelijke standaarden ook organisatorische afspraken noodzakelijk zijn. De essentie van onze aanpak laat zich het beste kenschetsen aan de hand van onze vier kernwaarden:
- Onpartijdig: Geonovum beheert zelf geen data en geen voorzieningen en heeft daarmee geen eigen belang bij het ontwikkelen van afspraken en standaarden. Dat maakt ons tot een onpartijdige gespreksleider die op basis van expertise en ervaring acteert bij het tot stand brengen van afspraken over digitale samenwerking voor zowel overheidsorganisaties als bedrijven.
- Vakmanschap: Wij worden als organisatie sterk gedreven door kennis en hebben een brede kijk op technologische ontwikkelingen en kunnen een internationaal netwerk van experts aanboren.
- Openheid: De ontwikkeling en het beheer van standaarden is bij Geonovum altijd een open proces. Via werkgroepen en consultaties betrekken we het werkveld bij nieuwe ontwikkelingen. In de beheerfase weten we dankzij bijeenkomsten, werkbezoeken, gebruikers- en leveranciersoverleggen wat er speelt.
- Verbinding: Geonovum is bij uitstek een verbinder. In alles wat we doen, en in alles wat we zijn, speelt ons netwerk een cruciale rol. Via ons netwerk binnen overheid, kennisinstellingen én bedrijfsleven mobiliseren we relevante kennis en ervaring om in gezamenlijkheid aan nieuwe opgaven te werken.
Gezamenlijk bepalen deze kernwaarden waarom Geonovum succesvol afspraken en standaarden kan ontwikkelen en beheren. Succesvol, omdat ze duidelijke meerwaarde in de praktijk bieden. Natuurlijk kan Geonovum dit niet alleen. Geonovum is alleen succesvol in samenwerking met onze vertrouwde partners binnen en buiten de overheid.
Onze omgeving - het speelveld
Geonovum wil duidelijke meerwaarde in de praktijk bieden. Om die impact te kunnen maken, is inzicht in wat er in onze omgeving speelt, essentieel. Een aantal ontwikkelingen zijn al in gang gezet, maar blijven onverminderd actueel. Denk bijvoorbeeld aan het federatief organiseren van datastelsels en ecosystemen, de inzet om geo steeds beter te verankeren in de primair administratief gerichte digitale overheid (zodat de kracht van geo-intelligentie voor iedereen beschikbaar komt – ook als je geen geo-specialist bent) en het besef dat het wegnemen van drempels voor gebruik leidt tot betere benutting van het potentieel van datagedreven werken (ingezet binnen Geonovum met de SDI.Next gedachte en ons werk in het Kennisplatform API’s).
Aanvullend hierop zien we vier nieuwe ontwikkelingen, die direct invloed hebben op de opgaven van Geonovum, zowel inhoudelijk als contextueel. Als eerste de intentie om weer nadrukkelijker regie te voeren op de verdeling van de schaarse ruimte in Nederland, onder andere leidend tot een nieuwe Nota Ruimte.
Als tweede de veranderende geopolitieke situatie, die op Europees en nationaal niveau leidt tot een sterke behoefte aan meer (digitale) soevereiniteit, autonomie en weerbaarheid. Dit vertaalt zich onder andere in de behoefte aan andere -meer Europese- oplossingen en aan vertrouwd data delen in plaats van volledig open toegang en in meer regelgeving om Europese waarden te borgen (o.a. AI Act, Data Act, NIS2, Interoperable Europe).
Als derde de wens om als overheid in Nederland het digitaliseringsvraagstuk collectiever aan te pakken, zoals bijvoorbeeld vastgelegd in de Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS). Deze collectieve aanpak moet een einde maken aan het huidige kopiëren van data en de beperkte uitwisselbaarheid van data en functionaliteit. Als belangrijkste technologische ontwikkeling noemen we de opkomst van AI. AI gaat een impact hebben op ons vakgebied die we ons op dit moment nog nauwelijks kunnen voorstellen.
Onze opgaven – wat Geonovum te doen staat
De wereld om ons heen verandert en ons vakgebied verandert. Dit heeft gevolgen voor de opgaven waar Geonovum voor staat. Tegelijk verandert ook niet alles. We blijven ons inzetten voor het eenduidig vastleggen van semantiek in de domeinen waar we reeds actief zijn. Ook blijven we werken aan ontwikkeling en implementatie van een nieuwe generatie lichtere uitwisselstandaarden. We streven hierbij naar maximale aansluiting bij generieke digitale standaarden, zodat de uitwisseling van geo-informatie zo min mogelijk aanvullende kennis en moeite vraagt.
Speerpunt 1: beter benutten AI
Het eerste speerpunt is om duurzaam relevant te blijven in een wereld waarin de ontwikkeling van AI razendsnel gaat. Geonovum zal de mogelijkheden van AI verkennen en benutten, zowel in het eigen werkproces als in het geo-werkveld in het algemeen. Die kennis helpt ons ook om onze kennis en standaarden effectief te ontsluiten in AI-toepassingen. Zo kan de kennis uit informatiemodellen als context aan taalmodellen worden meegegeven en onze kennisdeling via de website ook gericht worden op gebruik door chatbots. Het borgen van herleidbaarheid en transparantie zijn hierbij randvoorwaardelijk. Dit speerpunt sluit aan bij NDS-speerpunt 3 (AI).
Speerpunt 2: geo soevereiner, autonomer en weerbaarder
Als tweede speerpunt zullen we ons richten op datgene wat nodig is om een effectief antwoord te geven op de uitdagingen die de veranderende geopolitieke situatie oplevert. Onze digitale infrastructuur moet in hoog tempo soevereiner, autonomer en weerbaarder gemaakt worden. Open standaarden helpen bij het terugdringen van afhankelijkheid van grote big tech spelers.
Mechanismen voor vertrouwd data delen bieden een alternatief voor het als open data publiceren van nu als potentieel gevoelig beoordeelde data. Internationale samenwerking zal vaker op Europees niveau ingezet worden. Geonovum is in dit speelveld uitgegroeid tot een autoriteit, mede dankzij de jarenlange ervaring op het vlak van INSPIRE, het Europese data- en digitaliseringsbeleid en de ontwikkeling van dataspaces. Vanuit deze positie kan Geonovum Europa helpen in haar streven naar meer digitale autonomie, soevereiniteit en weerbaarheid. Dit speerpunt sluit aan bij NDS-speerpunt 5 (versterken weerbaarheid en autonomie).
Speerpunt 3: upgrade de NGII naar een dataspace en digitale tweeling-infrastructuur
Ons derde speerpunt is het streven naar het verankeren van de resultaten uit het digitale tweelingenprogramma in de vorm van een upgrade van de NGII: we willen de stap maken van data-infrastructuur naar een dataspace en digitale tweelinginfrastructuur. Oftewel een infrastructuur die nog explicieter dan voorheen voorziet in herleidbare en traceerbare data (inclusief meer dynamische / realtime data over verschijnselen in de fysieke leefomgeving) en in herleidbare en traceerbare functionaliteit als analyse, simulatie en visualisatie. Hiermee kan de NGII voortaan inzichten in en antwoorden op ruimtelijke vraagstukken bieden voor verschillende maatschappelijke opgaven, in plaats van alleen relevante data als bouwblokken voor die antwoorden. Met het versterken van de onderliggende data (het fundament) erkennen we dat in deze geopolitiek onrustige tijden een transparante feitenbasis belangrijker wordt dan ooit. Waar de waarde van de NGII vroeger primair schuilde in de winst van éénmalig inwinnen, meervoudig gebruiken, verschuift dit nu naar het expliciet kunnen bieden van herleidbare en traceerbare data en daarop werkende functionaliteit. Met het uitbreiden van de NGII met functionaliteit wordt de NGII meer vraag- in plaats van aanbodgericht. Door deze upgrade bovendien te enten op het Europese dataspaces-concept introduceren we vertrouwd delen, federatief delen en publiek-privaat delen van data en functionaliteit in de nieuwe NGII. Het vertrouwd kunnen delen van data is cruciaal in een tijdperk waarin niet alle data meer open kan zijn. Federatief kunnen delen is cruciaal om data uit andere ecosystemen te kunnen gebruiken. Publiek-privaat delen is cruciaal om alle voor de
maatschappelijke opgaven relevante data beschikbaar te krijgen. Deze beweging sluit aan bij NDS-speerpunt 2 (Data) en de NDS-interventies op standaarden en collectieve bouwstenen / 1 overheid onder architectuur.
Speerpunt 4: het geo-enablen van en versterken van geo-interoperabiliteit tussen domeinen
Het vierde speerpunt draait om het geo-enablen van toepassingsdomeinen en het versterken van de geo-interoperabiliteit tussen die domeinen. We constateren dat veel data-ecosystemen op dit moment niet of slechts beperkt de potentie van geo-intelligentie benutten. Door de huidige NGII meer in de vorm van een dataspace te gaan organiseren, wordt het dankzij afspraken en standaarden eenvoudiger mogelijk om binnen en tussen domeinen de benodigde ruimtelijke data en functionaliteit te laten stromen. We geo-enablen toepassingsdomeinen: zo kunnen zij voortaan hun vraagstuk ook in ruimtelijke context benaderen. Bijvoorbeeld door in het bouwdomein in te zetten op Geo-BIM uitwisseling, waarmee gegevens over assets ook in ruimtelijke samenhang ontsloten kunnen worden.
Door de wijze waarop we verschillende domeinen geo-enablen te standaardiseren (denk bijvoorbeeld aan het gebruik van OGC API’s), wordt de geo-interoperabiliteit tussen domeinen versterkt. Hierdoor kunnen vraagstukken uit het ene toepassingsdomein ruimtelijk gerelateerd worden aan vraagstukken uit het andere toepassingsdomein. Daarmee ontstaat een integraal gebiedsbeeld. Dat is essentieel, omdat verschillende domeinen nu concurreren om dezelfde schaarse ruimte. Een integraal gebiedsbeeld maakt slimme, samenhangende afwegingen mogelijk. Dit speerpunt sluit aan bij de NDS-interventies op standaarden en collectieve bouwstenen / 1 overheid onder architectuur.
Speerpunt 5: GeonovumLabs - frequenter publiek-privaat implementeren en innoveren
Doel van ons vijfde speerpunt is de stap van technische mogelijkheid tot daadwerkelijk adoptie te versnellen. Werkt het in praktijk? Onze jarenlange ervaring met testbeds -en zeker de recente successen van de digitale tweeling-testbeds- hebben geleid tot de overtuiging dat we de stap moeten zetten naar GeonovumLabs: een frequentere, open publiek-private samenwerking waarin gezamenlijk gewerkt wordt aan het beproeven, implementeren en innoveren van onze digitale infrastructuur en toepassingen. Hoewel we het middel testbeds frequenter en op meer plaatsen willen inzetten, zal de aanpak de komende jaren op onze vertrouwde manier blijven gaan: als open innovatietenders. We blijven we sturen op open, breed toepasbare resultaten. In een wereld waarin in sommige delen de markt allesbepalend is en in andere delen de overheid, benutten we zo juist de Europese kracht van een gezonde balans en samenwerking tussen publiek en privaat.
Periodiek tactisch vertalen van de strategische speerpunten
De bovenstaande strategische speerpunten zeggen bewust weinig over welke domeinen en onderwerpen we als eerste willen aanpakken. De speerpunten passen op vele thema’s en domeinen, waaronder wonen, landbouw, klimaat, energie, digitalisering van de overheid, dataspaces en Europa defensie en weerbaarheid, et cetera. We kiezen ervoor om onze strategische speerpunten jaarlijks uit te werken in een uitvoeringsstrategie. In deze tactische vertaling zullen we, onder andere op basis van belang en kansrijkheid, prioriteren op welke thema’s en domeinen we ons in een bepaalde periode zullen richten. De jaarlijkse uitvoeringsstrategie biedt ook ruimte om te komen tot een operationeel en bij voorkeur toetsbaar afwegingskader, dat helpt bij de prioritering tussen projecten, mensen en
middelen. We willen inzetten op indicatoren om te kunnen monitoren of de strategie van versnellen en adoptie aanjagen leidt tot resultaat.
Hoe ziet de inzet van geo-intelligentie eruit, wanneer bovenstaande speerpunten tot tastbare resultaten hebben geleid?
In dit kader schetsen we daar een beeld van aan de hand van een aantal aspecten uit de nieuwe Nota Ruimte.
De Nota Ruimte stelt dat de oude traditie van Rijksplanologie niet meer passend is in huidige samenleving en ruimtelijke ordeningspraktijk. In plaats daarvan pleit de nota voor een aanpak vanuit drie leidende principes: meervoudig ruimtegebruik, gebiedskenmerken centraal en niet afwentelen. Bij het maken van ruimtelijke analyses en keuzes wil men steeds bewust zijn van hoe de drie lagen van het water- en bodemsysteem, de infrastructuurnetwerken en het ruimtegebruik bovengronds op elkaar inwerken.
Uit bovenstaande volgt dat het noodzakelijk is om kennis en inzichten uit verschillende domeinen te combineren en ruimtelijk in samenhang te beschouwen. Dit inzicht is nodig voor beslissingen op alle overheidsniveau’s. De domeinen van water, bodem, infrastructuur en ruimtegebruik moeten daarvoor geo-interoperabel zijn: alleen dan kunnen ze zinvol in samenhang worden beschouwd.
Het principe om gebiedskenmerken leidend te laten zijn, vraagt om een transparante feitenbasis: over welke kenmerken hebben we het dan? Zijn data en besluiten herleidbaar en traceerbaar? Het principe niet afwentelen en de wens om de onderlinge relatie tussen de drie lagen in beeld te hebben, vraagt om het kunnen analyseren, simuleren en visualiseren van verschillende ingrepen en scenario’s. De digitale tweelinginfrastructuur (inclusief rekenmodellen) biedt die mogelijkheden, waarbij we dankzij de permanente open publiek-private samenwerking kunnen profiteren van de beste data en functionaliteit van zowel publieke als private partijen. Het belang van dit proces voor Nederland is groot, omdat het bepalend is voor de leefbaarheid nu en in de toekomst. Dat belang vereist dat we bij de benodigde digitale tweeling infrastructuur in control zijn: soevereiniteit, autonomie en weerbaarheid moeten geborgd zijn. Zo dragen de speerpunten bij aan realisatie van de ambities vanuit de Nota Ruimte en aan een mooier Nederland.
Organisatie
We willen publieke waarde creëren met geo-informatie. Om die waarde te creëren, werken we vanuit onze unieke positie en aanpak in de lijn van onze strategische speerpunten. We zetten in op meer integraliteit en meer samenhang in de ruimtelijke informatievoorziening. Het waarmaken van deze speerpunten vraagt om veranderingen in de organisatie. Veranderingen in de wijze waarop wij tot onze resultaten komen, maar ook verandering in de manier waarop wij met onze partners samenwerken. We zien dat we steeds meer gevraagd worden om niet alleen afspraken en standaarden op te leveren, maar ook om vanuit onze positie als kennisautoriteit strategisch te adviseren over doorontwikkeling van de ruimtelijke informatievoorziening. We moeten daarom zorgen dat we de positie in kunnen nemen die we in moeten nemen (die van strategische kennispartner) en dat we kunnen wat we moeten kunnen (gezaghebbend, integraal en in samenhang te adviseren over
opdrachten heen).
Geonovum als strategische kennispartner
“Samen versnellen” is de treffende titel van de Nederlandse Digitaliseringsstrategie, omdat dit de essentie beschrijft van hoe alle bij digitalisering betrokken partijen sneller waarde willen creëren voor de grote maatschappelijke opgaven. Voor ons betekent samen versnellen dat we vanuit de kennispositie die we sinds 2007 hebben opgebouwd, nauwer willen samenwerken met zowel beleid als uitvoering om sneller stappen te kunnen zetten. Het structureel en duurzaam waarmaken van deze rol als strategische kennispartner vraagt om de volgende acties:
Versterken innovatie als solide basis voor strategische advisering
Met kennisplatforms en het basisprogramma Standaardisatie & Innovatie heeft Geonovum ervaring met het identificeren, uitdiepen en verder brengen van relevante innovaties. De beperkte basisfinanciering en daaruit volgende afhankelijkheid van opdrachten begrenzen nu het innovatievermogen. We willen dat innovatie een duurzame en solide basis vormt voor onze strategische advisering en zullen dit zoveel mogelijk in verbinding met kennispartners doen. Structurele financiering van innovatie is nodig om de afhankelijkheid van opdrachten te verkleinen en om de inhoudelijke kennisbasis structureel te borgen. We gaan daarom het gesprek met onze partners aan om tot een groter aandeel structurele financiering te komen en organiseren ons innovatievermogen op organisatieniveau.
Versterken Europese inbedding
In het streven naar meer digitale autonomie en weerbaarheid is uitbouw van onze Europese verankering een essentiële bouwsteen. We participeren in meer Europese trajecten (denk bijvoorbeeld aan de EDIC Local digital twin & citiverse) en investeren dan ook strategisch in deelname daarin. We omarmen Europese kaders en initiatieven in ons werk aan afspraken, standaarden en architectuur en borgen dit op organisatieniveau.
Versterken inbedding geo-intelligentie in de generieke digitale overheid
Geonovum richt zich op de afspraken en standaarden die nodig zijn om geo-intelligentie effectief in te kunnen zetten voor complexe maatschappelijke opgaven in de fysieke leefomgeving. Enerzijds kadert deze doelstellig helder waar onze meerwaarde ligt. Anderzijds is het zo dat we alleen effectief kunnen zijn in dit domein, wanneer we dit domein expliciet beschouwen als onderdeel van de generieke digitale overheid. In andere woorden: een randvoorwaarde voor succes in ons domein, is dat we ons domein integraal en in samenhang met de generieke digitale overheid moeten beschouwen. Om dat waar te maken, is het nodig dat Geonovum goed verankerd is (als organisatie, als opdrachtnemer, als kennispartij) in initiatieven als de generieke digitale infrastructuur (GDI), het federatief datastelsel (FDS) en gremia als het Forum Standaardisatie. Dit betekent ook dat Geonovum
vanuit dit oogpunt ook aan opdrachten werkt die zich qua scope niet tot het geodomein beperken.
GeonovumLabs als versneller
Geonovum opereert op het snijvlak tussen beleid en uitvoering. Door met GeonovumLabs te werken aan frequenter publiek-privaat implementeren en innoveren, verbinden we denken met doen. Met GeonovumLabs standaardiseren we onze aanpak op organisatieniveau. Geonovum zal in de regel open innovatietenders uitschrijven om private partijen te betrekken bij onderwerpen. Op deze manier zetten we de Europese kracht van een gezonde balans en samenwerking tussen publiek en privaat in om sneller onze strategische doelen te kunnen realiseren. Het duurzaam kunnen innemen van de rol van strategische kennispartner is afhankelijk van invulling van enkele randvoorwaarden:
- Stabiele financiering
Geonovum is grotendeels opdracht-gefinancierd. Veelal worden die opdrachten op jaarbasis verstrekt. Bij een aantal opdrachten liggen er bestuurlijke afspraken onder, waarin de meerjarige intentie van opdrachtverstrekking wordt uitgesproken. Het grote aandeel opdrachtfinanciering in de totale financiering kent voordelen (zoals het commitment van de opdrachtgever), maar staat ook op gespannen voet met een structurelere innovatieagenda en het groeiend aandeel eigen personeel. We zullen daarom de fundamentele discussie met onze belangrijkste opdrachtgevers voeren hoe de financieringsconstructie beter kan aansluiten bij het belang dat aan het werk van Geonovum wordt toegekend. Gezien de behoefte aan meerjarige stabiliteit is een groter aandeel basissubsidie hiervoor passend.
- Juiste samenwerkings- / organisatievorm
Geonovum staat als overheidsstichting dicht tegen de overheid aan, maar maakt er geen deel van uit. Tot op heden is deze positionering helpend om resultaten geaccepteerd te krijgen bij de verschillende bestuurslagen en het bedrijfsleven. Tegelijk zien we de groeiende behoefte aan een nauwere samenwerkingsrelatie, waarin Geonovum op basis van kennis en kunde strategisch adviseert over de doorontwikkeling van de ruimtelijke informatievoorziening. In de komende periode zullen we met onze partners het gesprek voeren welke samenwerkings- en organisatievorm het best passend is bij Geonovum. Uitgangspunt hierbij is ons streven naar zoveel mogelijk impact op basis van onze positie als kennisautoriteit en het borgen van de aspecten in onze werkwijze die cruciaal zijn voor het verkrijgen en behouden van breed draagvlak (en daarmee voor het behalen van resultaat).
Gezaghebbend, integraal en in samenhang adviseren
Geonovum opereert in een informatielandschap dat nog teveel versnipperd is. Een integraler en samenhangender aanpak is hoognodig. Om die aanpak te kunnen bieden en daar met gezag over te kunnen adviseren, zetten we in op de volgende acties:
- Versterken interne samenhang
Nu onze omgeving vraagt om bij te dragen aan meer integraliteit en samenhang tussen domeinen, is meer integraliteit en samenhang in onze interne processen een harde randvoorwaarde. Interne afspraken en standaarden leiden tot betere resultaten. Dit vraagt om Geonovum-brede optimalisatie, in plaats van optimalisatie op opdracht-niveau. Consequentie hiervan is dat we met onze opdrachtgevers het gesprek aan moeten gaan waarom we hun opdrachten op een bepaalde manier gaan aanvliegen en -in sommige gevallen- waarom zij ons ook om sterkere samenhang met aanpalende domeinen zouden moeten vragen. Het versterken van de interne samenhang doen wij onder andere door het inrichten van een (virtueel) CTO-office en een bundeling van ons beheerwerk: - CTO-office
Geonovum kiest van oudsher een neutrale positie. In toenemende mate verwachten opdrachtgevers echter dat Geonovum positie kiest en op basis van haar kennispositie gezaghebbend adviseert. Wij worden als verkenner en innovator beschouwd. Dit vraagt van ons dat wij een gezaghebbend, eenvormig en actueel beeld van de toekomst hebben en uitdragen. Een ‘blueprint’ hoe ecosystemen, federatieve datastelsels, interoperabiliteit, standaarden en afspraken en voorzieningen als digitale tweelingen samenwerken. Een dergelijke blueprint maakt ook duidelijk waar de hiaten zitten en waar wat te winnen valt qua kennis, standaarden en projecten. Geonovum kan dit vervolgens agenderen bij opdrachtgevers.
Hoe komen we daar? Om de gevraagde samenhang te bewaren en verkrijgen, richten we een CTO office in. Dit is een virtueel team, waar senior adviseurs aan deelnemen door kennis bij te dragen en te reviewen. Dit team bouwt stap voor stap het beeld op, bewaakt de coherentie en kwaliteit en draagt dit uit binnen en buiten de organisatie. Zo is Geonovum beter in staat gezaghebbende uitspraken te doen en samenhangend te adviseren. - Bundeling van beheer
Een samenhangend beeld vraagt ook van ons dat we informatiemodellen en begrippen aan elkaar relateren en al doende een samenhangender metamodel opbouwen. Momenteel heeft Geonovum 51 informatiemodellen in beheer. Het risico van als silo’s beheerde informatiemodellen ligt op de loer. In 2025 hebben we daarom het beheer van de BGT, BAG en BRO al effectief gebundeld in één team. Andere informatiemodellen worden nog op verschillende manieren beheerd. De komende jaren willen we het beheer en doorontwikkeling van informatiemodellen verder bundelen. Nu er nieuwe beheeropdrachten bij komen (o.a. VTH en Funderingen), ligt er de kans dit gelijk integraler in te richten. Zo willen we komen tot effectiever en efficiënter beheer in samenhang. - Adequate capaciteit
Naast een goede uitvoering van hun opdracht, verwachten opdrachtgevers dat Geonovum de inbedding in het grotere plaatje in de gaten houdt. Geonovum adviseurs dragen bij aan dit grotere plaatje en moeten het goed kennen. Het ‘vervasten’ van personeel van de afgelopen jaren helpt om dit beeld verder op te bouwen en te borgen. Het vraagt ook om additionele skills; zo zien wij het aantal adviseurs met een brede blik op geo digitalisering toenemen. Wij streven naar een T-shape model: naast expertkennis (een aantal senior collega’s is thought leader op zijn/haar vakgebied) moeten adviseurs een conceptueel beeld kunnen schetsen van de federatieve, geïntegreerde toekomst
Kernwaarden
Bij Geonovum werken bevlogen mensen. Experts die door hun kennis en vakmanschap natuurlijk gezag uitstralen binnen het netwerk en naar opdrachtgevers. Mensen die verbinden, die stakeholders bij elkaar brengen en samenwerking stimuleren. Maar ook mensen die nieuwsgierig zijn, die nieuwe technologie verkennen en willen begrijpen. En absoluut mensen die willen dat hun werk verschil maakt in de dagelijkse praktijk. Geonovummers verkennen, verbinden en verankeren.
En bij alles wat zij doen, zijn vier kernwaarden leidend:
- Onpartijdig
Geonovum beheert zelf geen data en geen voorzieningen en heeft daarmee geen eigen belang bij het ontwikkelen van afspraken en standaarden. Dat maakt ons tot een onpartijdige gespreksleider die op basis van expertise en ervaring acteert bij het tot stand brengen van afspraken en standaarden over digitale samenwerking voor zowel overheidsorganisaties als bedrijven. Als overheidsstichting ligt onze focus op het publieke belang. Ons werk is primair gericht op het versterken en vereenvoudigen van datagedreven samenwerking tussen organisaties, om zo publieke waarde te creëren in het kader van maatschappelijke opgaven in de fysieke leefomgeving. - Vakmanschap
We zijn een betrouwbare, gedegen ontwikkelaar en beheerder van afspraken, standaarden en architectuur én een strategisch adviseur op dit vlak. Dit alles doen we vanuit een sterke kennisbasis, waarbij onze verankering in nationale en internationale gremia deze kennisbasis zowel verbreedt als verdiept. Internationaal zijn onze experts actief in standaardisatiewerkgroepen bij onder andere het Open Geospatial Consortium (OGC), de International Organization for Standardization (ISO) en het Europees Comité voor Normalisatie (CEN). Op Europees vlak zijn onze experts daarnaast goed ingevoerd in de ontwikkelingen van het Europese data- en digitaliseringsbeleid. - Openheid
De ontwikkeling en het beheer van afspraken en standaarden is bij Geonovum altijd een open proces. Via werkgroepen en consultaties betrekken we het werkveld bij nieuwe ontwikkelingen. In de beheerfase weten we dankzij bijeenkomsten, werkbezoeken, gebruikers- en leveranciersoverleggen wat er speelt. En uiteraard kan iedereen altijd verbetersuggesties indienen. Om veelbelovende innovaties te verkennen in de praktijk, initiëren wij open kennisplatforms en testbeds. Hierin brengen we ons netwerk van overheidsorganisaties, bedrijven en kennisinstellingen bij elkaar om te experimenteren en kennis te delen. Via bijeenkomsten, publicaties en proefimplementaties delen wij de bevindingen nog breder, zodat iedereen op deze ervaringen kan voortbouwen. - Verbinding
Geonovum is bij uitstek een verbinder. In alles wat we doen, en in alles wat we zijn, speelt ons netwerk een cruciale rol. Via ons netwerk binnen overheid, kennisinstellingen en bedrijfsleven mobiliseren we relevante kennis en ervaring om aan nieuwe opgaven te werken. Andersom signaleren wij binnen het netwerk welke partijen vergelijkbare uitdagingen kennen, of welke oplossingen van de ene partij passen bij de vragen van de andere partij. En dat geldt ook voor het bij elkaar brengen van verschillende domeinen en hun data-ecosystemen. Doordat we verschillende domeinen helpen hun uitdagingen ruimtelijk inzichtelijk te maken, kunnen we ook helpen om hun data-ecosystemen geo-interoperabel te maken: zo kunnen verschillende domeinen hun impact op de fysieke leefomgeving in samenhang bezien. Ons vermogen om effectief voor én met alle relevante partijen in ons netwerk te werken en om daarbij steeds ook weer nieuwe partijen te betrekken, zorgt voor een prettige, open werkomgeving waarin veel verschillende mensen zich thuis voelen.