Kernwaarde Ethische referentie: rechtvaardig doelgericht

wijs met locatie
10 maart 2021

Locatiedata zijn een dankbare bron van informatie voor marketeers, ondernemers, onderzoekers en beleidsmakers. Overheden en bedrijven maken bijvoorbeeld gebruik van locatiedata om de Covid-19 verspreiding in kaart te brengen, om verplaatsingen van mensen of voertuigen in kaart te brengen en te stroomlijnen, om geschikte locaties voor woningen te bepalen of om je op iets te attenderen op basis van je locatie.

Er zijn regels over welke gegevens je wanneer mag gebruiken en welke niet. Toch hoeft niet alles wat mag ook wenselijk te zijn. En omgekeerd kan wat niet mag, soms juist wel wenselijk zijn. Ethiek beweegt zich op precies deze snijvlakken. Wat vinden we belangrijk? Is dat privacy? is dat veiligheid? Is dat democratie? Wat zijn gedeelde maatschappelijke normen en waarden ten aanzien van het gebruik van locatiegegevens?

Verantwoord gebruik

Iedereen die meewerkt aan digitalisering, heeft een verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat technologie die we ontwikkelen en de data die we gebruiken ten dienste staat van mensen. Om die verantwoordelijkheid in de praktijk te helpen vormgeven, ontwikkelen we vanuit Wijs met Locatie een ethische referentie voor het verantwoord gebruik van locatiedata. De ethische referentie bevat kernwaarden zoals ‘Rechtvaardig doelgericht’ en ‘Actief open en transparant’. Deze kernwaarden zijn tot stand gekomen op basis van een inventarisatie van bestaande ethische codes; feedback op een consultatieversie van de referentie en de uitkomst van werkplaatsen waarin we praktijkvraagstukken hebben geanalyseerd en met betrokkenen bediscussieerd. Deze consultatieversie en de inventarisatie van de ethische codes zijn online beschikbaar.

Kernwaarden

Vanaf maart 2021 lanceren we elke maand één van de kernwaardes op de website wijsmetlocatie.nl. Zo kunnen we ze allemaal apart in het zonnetje zetten. Overigens is er geen sprake van hiërarchie in de kernwaardes: elke kernwaarde verdient evenveel aandacht als de anderen. Iedere kernwaarde bestaat uit een aantal ontwerpprincipes. De ontwerpprincipes zijn een gids voor het verantwoord gebruik van locatiedata. Per ontwerpprincipe zijn vragen opgenomen die je vanuit verschillende betrokken rollen kan stellen. Iedereen die betrokken is bij het gebruik van locatiedata speelt namelijk een cruciale rol bij het waarborgen van de ethische principes en kernwaarden.

Rechtvaardig doelgericht

De eerste kernwaarde die we publiceren is ‘Rechtvaardig doelgericht’. Voorwaarde om data effectief in te kunnen zetten is het hebben van een helder, enkelvoudig en gerechtvaardigd doel met een aantoonbare concrete vraag en specifieke behoefte. Maar hoe handel je hier nu naar? Welke vragen kan je stellen? Dat lees je in de uitwerking van de kernwaarde ‘Rechtvaardig doelgericht’.

Wil je het graag weten als er weer een nieuwe kernwaarde beschikbaar is? Meld je dan aan voor de nieuwsbrief Wijs met Locatie.