Digital Twin as a Service

Digitale tweelingen zijn een praktisch hulpmiddel om alles wat bekend is over de leefomgeving, integraal inzichtelijk te maken. In opdracht van het ministerie van VRO werkt Geonovum aan een stelsel van afspraken die het makkelijker maakt om een digitale tweeling te maken, in te zetten en (her-)gebruiken. Aan de hand van use cases ontwikkelen en beproeven we concepten in de praktijk. De resultaten brengen we in bij het Dutch Metropolitan Innovations (DMI) programma van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW).

In dit dossier publiceren we updates over onze activiteiten en vind je de documentatie van onze onderzoeken en standaarden. Wil je graag op de hoogte blijven van alle ontwikkelingen, abonneer je dan op onze nieuwsbrief.

Een nationaal stelsel waarvan iedereen gebruik kan maken

Meer woningen, vernieuwing van de infrastructuur, klimaatadapatie... Al deze onderwerpen staan onder tijdsdruk maar vereisen ook goede duurzame oplossingen. Dit vraagt om een instrument dat een integrale informatiebasis biedt, maar dat ook makkelijk en snel inzetbaar is bij ontwikkelingen door heel Nederland.

Een digitale tweeling van de leefomgeving kan je zien als een digitale maquette met daarin verschillende kenmerken van een gebied. Binnen deze digitale maquette kun je rekenmodellen laten draaien. Hierdoor kan je de effecten van ingrepen en gebeurtenissen in de omgeving berekenen, visualiseren en monitoren. Denk aan vragen als: waar gaat het verkeer heen als we een bepaalde weg afsluiten? Welke delen van de stad lopen onder bij een dijkdoorbraak? Wat is de beste plek en oriëntatie voor een duurzame woonwijk waarbij water en bodem sturend zijn?

Om digitale tweelingen breed, laagdrempelig en betrouwbaar in te kunnen zetten èn om onderdelen herbruikbaar te maken, ontwikkelen we een ecosysteem van modulaire bouwblokken op basis waarvan je een digitale tweeling kunt maken en delen: een ‘digital twin as a service’.

met een schuifpaneel kan je accenten legen op ruimte voor energie, woningen of landbouw en ziet dan direct wat dit betekent.

Waar we aan werken

Om het uitwisselen van gegevens vanuit en tussen digital twins mogelijk te maken, verkennen we standaarden en rekenmodellen en werken we aan een stelselarchitectuur. Daarnaast kijken we naar meer organisatorische aspecten. Hoe ga je databedreven aan de slag met digital twins? Wat zijn de aandachtspunten en hoe zet je vervolgstappen. We werken nauw samen met provincies en gemeenten om het werken met digitale tweelingen in de praktijk te toetsen. Via workshops, kennissessies en artikelen op onder andere deze website, zijn onze activiteiten te volgen.

De resultaten van al ons werk brengen we bijeen zodat de opgedane kennis over 'How to digital twin' modulair raadpleegbaar wordt. De resultaten van het werk zijn bedoeld voor hergebruik. Hieronder vind je een overzicht van opgeleverde en levende documenten.

Architectuur en standaarden

De Referentiearchitectuur beschrijft hoe je digitale tweelingen modulair en interoperabel kunt opbouwen. Modulair betekent dat een digitale tweeling bestaat uit herbruikbare onderdelen, zoals databronnen, visualisaties, rekenmodellen en toegangsbeveiliging. Interoperabel betekent dat die onderdelen volgens gedeelde afspraken en standaarden met elkaar communiceren.

Referentie Architectuur
In deze referentie architectuur vind je de afspraken, uitgangspunten, principes en standaardendie bijdragen aan het tot stand brengen van een stelsel van digitale tweelingen.
Handreiking 3D Tiling
Handreiking met best practices voor het genereren, gebruiken en serveren van 3D Tiles (visualisatie).
Raamwerk leidende principes digital twins.
Wanneer je digitale tweelingen inzet als hulpmiddel bij het nemen van besluiten, is het van belang dat je rekening houdt met de uitgangspunten die zijn toegepast bij de ontwikkeling van het digitale systeem. Wij noteerden tien leidende principes, die alle betrokkenen richting geven bij de ontwikkeling en het gebruik van digital twins.Dit raamwerk is inmiddels verwerkt in de referentie-architectuur.

Kennis en Community

Om een bruikbare digitale tweeling te kunnen maken, heb je allereerst duidelijkheid nodig over de opgave die er ligt. Om de opgave goed in beeld te krijgen, is een use case methode ontwikkeld. Hierin stellen gebiedsregisseurs, beleidsadviseurs, geo-dataspecialisten en bestuurders samen de maatschappelijke opgave scherp. In het use case canvas vind je voorbeelden van workshops die daarbij helpen. In het rapport ‘Lerend een digitale tweeling ontwikkelen’ is de use case methode beschreven. In Xperience Sessies begeleidt Geonovum verschillende organisaties die concreet aan de slag willen met een digitale tweeling.

Xperience sessies
Tijdens de nLDT Xperience Sessions helpt Geonovum je in zes online sessies bij het dusdanig formuleren van wat jouw digitale tweeling moet kunnen, dat je daarmee gericht een leverancier kunt benaderen.
Use case methodiek -Lerend een digitale tweeling ontwikkelen
Beschrijving van methodiek voor verander- en procesmanagers, gericht op het meenemen van organisatie in wat er komt kijken bij integraal werken met behulp van een digitale tweeling.
Use case canvas
Reeks praktische workshopbeschrijvingen met voorbeeld werkbladen die je helpen om in beeld te brengen wat je wilt van en nodig hebt voor het opzetten van een digitale tweeling.
Use case community
De Use Case Community is een plek waar je samen met andere professionals kunt sparren over het maken en gebruiken van digitale tweelingen voor maatschappelijke opgaven.

Onderzoek

De onderzoeksagenda van Geonovum bundelt onderzoeken naar specifieke technische uitdagingen binnen digitale tweelingen en uitdagingen die te maken hebben met het realiseren van een netwerk van digitale tweelingen.

Taal voor beleid en techniek bij het ontwikkelen van digitale tweelingen (samenwerking met provincie Utrecht) Beleid en techniek hebben elk hun eigen jargon. Samenwerking tussen beleid en techniek is noodzakelijk om Digitale Tweelingen mogelijk te maken. Deze studie is een aanzet tot een gemeenschappelijke taal voor samenwerking tussen beleid en techniek bij het maken en gebruiken van digitale tweelingen.
Verkenning rekenmodellen
Het maken van simulaties en scenario's is veelal maatwerk. Om te kijken of het mogelijk is om rekenmodellen herbruikbaar te maken en de uitkomsten meer vergelijkbaar, verkenden we welke standaarden hiervoor bestaan en wat er nodig is om herbruikbare modellen praktisch mogelijk te maken.
Experiment IDS dataconnector
het Dataspace Protocol experiment is in volle gang. Ontwikkelingen tot nu toe zijn vastgelegd in een concept-verslag.
Verkenning Solid voor uitwisselen gevoelige gegevens
Hoe geef je mensen zeggenschap over wie er wat met hun gegevens mogen doen? In het kader van data soevereiniteit en vertrouwd data-uitwisselen, verkenden we in een klein experiment het werken met Solid.

nLDT Testbed 2026

Om een netwerk voor lokale digitale tweelingen mogelijk te maken, werken we het concept Digital Twin as a Service uit. In onderstaande animatie nemen we je mee in dit concept [1 minuut].

In de referentiearchitectuur staan standaarden en uitgangspunten voor het nLDT beschreven. In Testbeds dagen we leveranciers en kennisorganisaties uit om de standaarden en concepten in de praktijk te toetsen op werkbaarheid. De testbeds leveren voorbeelden en handreikingen op en geven praktische feedback op eventuele verbeterpunten van standaarden.

Het nLDT Testbed van 2026 kent drie fasen en thema's:

Dynamische data (sensoren)
Focus op het ontsluiten en gebruiken van dynamische data (zoals sensoren) binnen digitale tweelingen, met trajecten aan zowel server- als clientkant. [1 april gepubliceerd]
.
Recepten / processen
De ontwikkeling van processen waarin verschillende bouwblokken samenwerken inclusief beheer, uitvoering en onderlinge interacties (bijv. via een ‘appstore’ voor processen). Er worden herbruikbare ‘recepten’ ontwikkeld. Een recept beschrijft hoe een toepassing in een digitale tweeling wordt uitgevoerd: welke data en modellen zijn nodig, hoe worden deze gecombineerd en welk resultaat levert dit op. [7 juli gepubliceerd]
AI en architectuurpatronen
In dit testbed onderzoek bedrijven patronen om digitale tweelingen generiek aan te sturen, bijvoorbeeld via taalmodellen. [najaar 2026]

Eerdere nLDT testbeds

Testbed 1: Verkenning basisprincipes architectuur

Eind 2024 zijn in een klein testbed eerst de basisprincipes verkend van de referentie architectuur voor Digitale Tweelingen. Daarin is aangetoond dat het principe van een digitale tweeling op basis van bouwblokken, nl: Visualisatie, Fundament, Data en Rekenmodellen technisch mogelijk is. In het testbed stond de werking van twee standaarden centraal: API Records en API Processes. In een maand tijd hebben we de bruikbaarheid van deze standaarden voor interoperabiliteit in digitale tweelingen getest. In een videoopname presenteert en demonstreert Bart de Lathouwer de resultaten van dit Testbed.

Testbed 2: Uitwisselen data, rekenmodellen en visualisaties

In het tweede testbed - in 2025 - zijn meer en weer nieuwe partijen betrokken. In dit testbed zijn de standaarden voor de uitwisseling van bouwblokken van Digitale Tweelingen verder en uitgebreider getest. Daarbij gaat het om vragen als: het vinden van rekenmodules, het begrijpen van de beschrijving en het uniform aanroepen van rekenmodules en de resultaten zichtbaar maken via machine-first open standaarden. Er werd ook gekeken naar hoe rekenmodules kunnen geschakeld worden – de output van de ene, wordt de input van de volgende. Ook BIM is belangrijk in een Digitale Tweeling – hoe werkt de interoperabiliteit tussen de vakgebieden van Geo en BIM (en het tussenliggend civiel technische). Verder is de uitwisseling van de opbouw van de visualisatie bekeken, zodat je een scene in meerdere visualisatietoepassingen kunt openen. Zo wordt gekeken hoe gemeenten, leveranciers en andere partijen onderdelen van digitale tweelingen makkelijker kunnen delen en hergebruiken.

Bekijk het Engineering report met de resultaten van Testbed Digital Twin as a Service (2025)

Starten met digital twinning - Xperience sessies

Onze kennis en ervaring over hoe je een digitale tweeling ontwikkeld voor het werken aan vraagstukken in de leefomgeving, brengen we graag verder binnen de overheid. Dat doen wij door Xperience sessies te organiseren.

In Xperience sessies ga je met een eigen multidisciplinair team van minimaal drie personen, aan de slag met een casus uit je eigen organisatie. In zes online sessies leer je alles over de processtappen die nodig zijn om een use case te formuleren waarmee je gericht een leverancier kunt benaderen. Xperience sessies zijn interessant voor organisaties die vanuit een concrete casus specificaties voor hun digitale tweeling willen beschrijven.